کیت بیوشیمی اوره – شرکت من

 

 

---

---

مقدمه

آمیلاز یک آنزیم هیدرولیتیک است که عمدتاً در غدد بزاقی و پانکراس تولید می‌شود و نقش اصلی آن در هضم کربوهیدرات‌هاست. اندازه‌گیری آمیلاز در سرم یا ادرار، تستی حساس و سریع برای ارزیابی عملکرد پانکراس و برخی اختلالات بزاقی محسوب می‌شود.

اوره محصول نهایی متابولیسم پروتئین در بدن است که عمدتاً توسط کبد سنتز و عمدتاً از طریق کلیه دفع می‌شود. سنجش اوره یا BUN از جمله تست‌های رایج و کلیدی آزمایشگاهی برای ارزیابی عملکرد کلیوی، تعادل آب و… بوده و در طیف وسیعی از بیماری‌های حاد و مزمن کاربرد بالینی دارد.

مبانی بیوشیمی و فیزیولوژی اوره

اوره در کبد طی چرخه اوره از آمونیاک (سمی) تولید و وارد جریان خون می‌شود.

BUN (Blood Urea Nitrogen): مقدار نیتروژن موجود در بخش اوره خون، که معمولاً در آزمایشگاه‌ها اندازه‌گیری می‌شود.

حدود ۹۰٪ اوره از طریق کلیه دفع می‌گردد و میزان آن به‌طور مستقیم تحت تأثیر عملکرد کلیوی، میزان پروتئین رژيم غذایی و متابولیسم بدن است.

در منابعی مثل Mayo Clinic، معمولاً تست BUN معادل سنجش اوره سرم تلقی می‌شود (ولی بر حسب نیتروژن گزارش می‌شود).

کاربردهای بالینی تست اوره / BUN

.: ارزیابی عملکرد کلیه: تشخیص و پایش بیماری‌های مزمن و حاد کلیوی (مقایسه با کراتینین)

.: بررسی وضعیت هیدراتاسیون بدن: کم‌آبی یا دهیدراسیون منجر به افزایش BUN می‌شود.

.: افتراق نارسایی کلیوی از سایر علل آزوتِمی: تمایز بین آزوتِمی پیش‌کلیوی (مانند کاهش خون‌رسانی)، کلیوی و پس‌کلیوی (انسداد)

.: سنجش تاثیر رژیم‌های غذایی پرفیروتئین یا گرسنگی

.: پایش روند درمان بیماری‌های مزمن کلیوی و دیالیز

روش‌های اندازه‌گیری اوره/BUN

روش استاندارد کلینیکی (آزمایشگاهی): Urease-Glutamate Dehydrogenase (GLDH) Method

اصول آزمایش:

نمونه سرم یا پلاسما (EDTA/هپارین)

اوره توسط آنزیم اوره‌آز به آمونیاک و CO2 تبدیل می‌شود.

آمونیاک حاصل با α-کتوگلوترات و +NADH توسط آنزیم GLDH واکنش داده و NADH به NAD+ تبدیل می‌گردد.

کاهش جذب نوری در طول موج ۳۴۰ نانومتر با دستگاه اسپکتروفتومتر اندازه‌گیری شده و میزان اوره محاسبه می‌شود.

نتایج معمولاً بر حسب mg/dL (برای BUN) یا mmol/L (برای اوره سرم) گزارش می‌شود.

استانداردهای آزمایشگاه مرجع (مایوکلینیک)

Mayo Clinic Laboratories – BUN (Blood Urea Nitrogen) Test

محدوده نرمال طبق Mayo Clinic

گروه سنی	محدوده نرمال BUN (mg/dL)
بالغین	7 – 20
کودکان (۱–۱۷ سال)	7 – 18
نوزادان	3 – 12

ممکن است بر اساس روش، محدوده مراجع کمی جابه‌جا باشد.

علل افزایش یا کاهش اوره/BUN

علل افزایش اوره / BUN (آزوتِمی)

.: اختلال عملکرد کلیوی (Acute/Chronic Renal Failure)

.: کاهش حجم مایعات بدن (Dehydration)

.: خونریزی دستگاه گوارش (GI bleeding) – جذب پروتئین از خون خون‌ریزی‌شده

.: رژیم پرفیروتئین

.: مصرف برخی داروها (مثل کورتیکواستروئیدها، تتراسایکلین‌ها)

.: شوک، نارسایی قلبی (Hypoperfusion کلیوی)

علل کاهش اوره / BUN

.: بیماری‌های شدید کبدی (نارسایی سنتز اوره)

.: سوءتغذیه یا رژیم کم‌پروتئین

.: پرمایعی (Overhydration)

.: بارداری (به دلیل افزایش حجم پلاسما)

تفسیر بالینی پیشرفته (براساس Mayo Clinic)

BUN به تنهایی اختصاصی عملکرد کلیه نیست؛ باید همراه کراتینین سنجیده و به نسبت BUN/Cr توجه شود (در آزوتِمی پیش کلیوی >20).

سطح BUN سریع‌تر از کراتینین به تغییرات وضعیت هیدراتاسیون پاسخ می‌دهد.

نمونه‌گیری صبح هنگام و پرهیز از همولیز یا لیپمی در نمونه اهمیت دارد.

میزان اوره با سن (کودکان پایین‌تر)، جنس (زنان معمولاً کمتر) و رژیم غذایی (گیاه‌خواران کمتر) متغیر است.

اوره تنها پروتئین خون نبوده و نباید در اختلالات پروتئین خون (مثل مولتیپل میلوما) به عنوان شاخص اصلی تفسیر شود.

محدودیت‌ها و تداخلات تست

.: داروهای افزایش‌دهنده: تتراسایکلین، کورتون، آنتی‌بیوتیک‌ها

.: داروهای کاهنده: انسولین، اریترومایسین

.: سوءتغذیه شدید و بیماری‌های کبد کاهش کاذب

.: ورزش شدید و استرس می‌تواند مقادیر را افزایش دهد.

جمع‌بندی

تست اوره یا BUN در کنار کراتینین، نقش محوری در بررسی عملکرد کلیوی، تعادل آب، و افتراق انواع آزوتِمی دارد. مقادیر را باید همواره با شرایط بالینی، رژیم غذایی، وضعیت هیدراسیون و عوامل متابولیک بیمار تطبیق داد. راهنمایی‌های Mayo Clinic تأکید دارد که تفسیر BUN به تنهایی می‌تواند گمراه‌کننده باشد و باید با سایر شاخص‌های آزمایشگاهی ترکیب شود.